28/4/2009 - Yelkencilik hakkında genel bilgiler... Yelken sporu; her yaştan

Neden Yelken ? Yelken sporu; her yaştan ve herkesin yapabileceği ender sporlardan biridir. Performansa göre yapılan, yarışın ön planda tutulduğu tekneler de vardır, gezi ve dinlenme amacıyla yapılmış tekneler de. Bu nedenle pekçok çeşit yelkenli tekne vardır. (Optimist, Laser, Pirat, Catamaran, vs.) Yelken sporurunu denizi ve doğayı sevmeyen kişler yapamaz. Yelken kullanmak göründüğü kadar kolay bir spor değildir. Bu sporda deniz, rüzgar, akıntı ve dalga gibi doğal dış kuvvetlerle mücadele etmeyi bilmek gerekir. Bu mücadeleyi öğrenebilmek için yaşamak, yaşamak için de deniz üzerinde vakit geçirmek gerekir. Yelken sporu; karar verme yetisini güçlendiren eğlenceli, sıradışı ve yaratıcı daha çok deniz üzerinde satranç oynamaya benzer bir spordur. Yelken sporunu zevkli hale getiren de budur. Ne kadar çok denizde kalırsanız, o kadar iyi yelkenci olursunuz. Yelken Nedir? Yelken özel bir kumaştan yapılır. Bu kumaş ne çok sert nede çok yumuşak olmalıdır. Bu kumaşın en önemli özelliği çok sağlam ve biraz esnek yapıda olmasıdır. Ayrıca yelken dümdüz değildir. Her yelkene özel bir tor(derinlik) verilerek yelken üç boyutlu hale getirilir. Fakat yelken özellikle rüzgâr ve denizin yıpratıcı etkilerinden eskir. Her yelkenli kullanma koşullarına göre ilk zamanki formunu yavaş yavaş kaybeder.
Yelken Nasıl Çalışır? Günlük hayatta hepimiz yelkenlerin ilerlediğini ve uçakların uçtuğunu görürüz. Ama bunların nasıl çalıştığını pek araştırmamışızdır. İşte şimdi o imkansız gibi görünen ama aslında göremediğimiz kuvvetlerin yaptığı etkileri inceleyeceğiz.
Yelken hafif torlu bir yapıya sahiptir. Tor hafif bombeli yani tam düz değil anlamındadır. Bunun sonucunda yelken üzerinde hava basınç farkı oluşur ve yelkeni ileri doğru çeker.
Yelkenin en kısa tanımı, rüzgar enerjisini kullanarak, bir kuvvet oluşturan ve bu kuvvet ile bağlı bulunduğu aracın hareket etmesini sağlayan yapıdır. Genelde yelkenler teknelere takılır. Ancak unutulmamalıdır ki rüzgârın esmediği durumlarda hiçbir yelken kuvvet oluşturamaz ve çalışamaz.
Şimdi de yelkene yukarıdan kuş bakışı bakalım. Yelkene gelen hava molekülleri yelkene vurduğu zaman iki kısıma ayrılır. Bir kısmı rüzgar üstünden (Rüzgarın geldiği taraf), diğer bir kısmı rüzgar altından geçer.
Yelkenin rüzgar altı kısmında hava moleküllerinin gideceği yol,rüzgar üstünden daha fazladır.Bu moleküllerin yelkenden aynı anda çıkmaları gerektiğine göre rüzgar altı taraftaki moleküller daha hızlı gitmek zorundadırlar.Şimdi devreye Bernoulli Teoremi giriyor.Teoreme göre hız arttığı zaman hava basıncı düşerdi,dolayısıyla yelkenin rüzgar altında bir alçak basınç alanı oluşur.Buna nazaran rüzgar üstü tarafta hava moleküllerinin büyük bir kısmı yelkene değmeden düz bir çizgi halinde yelkenden çıkarlar.Yani daha kısa yol giderler.Hızlarını artmaz ve rüzgar üstü taraf yüksek basınç alanı oluşur. Havanın hareketinin yüksek basınçtan alçak basınca doğru olduğunu öğrenmiştik. Dolayısıyla yelkende dışarı doğru yani rüzgâr altına doğru bir kuvvet oluşur. Bu kuvvet gelen rüzgara diktir. Yandaki şekilde de yelkeni ileri doğru iten kuvvet görülmektedir.
Teknemizin suda yol almasina Seyir Halinde olmak denir. Yelkenli bir tekne seyir halinde iken yelkenine vuran rüzgarin kuvvetinden yararlanir. Rüzgar, teknenin neresine vurursa vursun yelken daima omurga hattinin bir yaninda bulunur. Bir yelkenli teknenin rüzgari almis oldugu tarafa Borda yerine Kontra adi vermemiz gerekir. Örnegin, Sancak Kontra , Iskele Kontra gibi. Rüzgarin Geldigi taraf Rüzgar Üstü , Gittigi taraf ise Rüzgar Alti 'dir.
Bir yelkenlinin yapmis oldugu seyir, rüzgarin tekneye varis açisina göre birtakim isimler alir.
Apaz: Rüzgari yandan alan bir tekne apaz seyirdedir. Apaz seyir, Dar Apaz, Apaz, Genis Apaz olarak üçe ayrilir (Üstteki sekilde görüldügü gibi sari, yesil ve mavi renkler). Yelkenli bir tekne için en süratli seyir bu seyirdir.
Bocalama: Teknemizin bas aynasi rüzgarin esmis oldugu yöne dogru oldugundan, yelkenlerimiz rüzgarla dolamamistir. Bu yüzden teknemizi hareket edene kadar durdurmus oluruz. Yaris öncesi start verilmeden önce yerimizi bu sekilde de koruyabiliriz.
Borina: Yelkenli teknemizin rüzgara en yakin seyri budur. Rüzgar üstündeki bir seyire ulasmak için Borina Seyri yapilir. En az bir kere teknemizin kontra degistirerek zigzag bir rota takip etmesine Volta Seyri denir. Borina Seyrinde genelde birkaç zigzag rota takip edilip, teknemizin rüzgara mümkün oldugu kadar yakin olmasi için, iskotanin bosunun alinmasi, sürmemizin tamamen inik olmasi gerekmektedir. Apaz seyire göre daha zor bir seyirdir ve dikkat ister.
Pupa: Rüzgari ya tamamen, ya da birkaç derece teknenin arkasindan (kiçtan) almis oldugumuz bir seyir türüdür. Yani rüzgar teknemizin kiç aynasina dogru esmektedir. Bu seyirde sürmemiz ya tamamen ya da çok azi suda kalacak sekilde olmalidir. Bu seyir zor ve tehlikeli bir seyirdir. Bu seyirde rüzgari ignecikten almamaya dikkat edilmesi gerekmektedir. | | | Rüzgar Nedir? Yaşadığımız atmosfer çeşitli gazlarla doludur. Gazlar hava moleküllerinden oluşmuştur. Belli koşullar altında bu hava molekülleri harekete geçerler. Bir bakıma rüzgar havanın yeryüne paralel yaptığı harekettir. Hava daima yüksek basınç merkezinden alçak basınç merkezine doğru hareket eder.
Deniz seviyesinde 1013 milibar hava basıncı normal hava basıncı olarak kabul edilir. Bunun altı değerler alçak basınç, üstü değerler ise yüksek basınç sayılır. Yüksek ve alçak basınç arası fark ne kadar çok ise,bu alanlar arası etkileşim o kadar kuvvetli olur ve rüzgar hızlanır. Ayrıca basınç alanlarının arasındaki mesafade rüzgar hızında etkilidir.
Rüzgarlar sürekli rüzgarlar, mevsimlik rüzgarlar, günlük rüzgarlar ve yerel rüzgarlar diye ayrilirlar.
Günlük Rüzgarlar Genel hava basincinin etkisiz oldugu ,durgun oldugu zamanlarda gece ve gündüz arasi sicaklik farklarinin yaptigi basinç farklarindan olusan rüzgarlardir. Gündüzleri karalar,denizlerden daha çabuk isinirlar. Dolayisiyla deniz üzerinde yüksek,kara üserinde de bir alçak basinç alani olusur. Bunun sonucunda denizden karaya dogru bir rüzgar baslar. Bu rüzgara deniz meltemi denir. Bu rüzgar hizi, sicaklik arttikça artar ve öglen saatlerinde en fazla hizina ulasir. Hava karardiginda ve günes battiginda ise tüm bunlarin tam tersi yasanir. Kara daha çabuk sogudugu için bu seferde karadan denize bir rüzgar esmeye baslar. Buna da kara meltemi denir.
Mevsimlik Rüzgarlar Deniz ve karalarin sicakliklari mevsime bagli olarak degiskenlik gösterir. Buna bagli olarakta yaz ve kis aylarinda farkli basinç alanlari olusur ve farkli rüzgarlar etkili olur. Genelde bu tür rüzgarlar Güney Amerika ile Güney Asya'da etkili olurlar
Yerel Rüzgarlar Bölgelerde genelde esen hakim rüzgarlardir. Dolayisiyla bölgesel isimlerle söylenirler. Bu rüzgarlar atmosferde gezen gezici alçak ve yüksek basinç merkezlerinin yaptigi rüzgarlardir.
Rüzgar Yönleri Ülkemizde rüzgarlar yönlere göre yandaki gibi isimlendirilirler. Kuzeyli olan rüzgarlar (yildiz, poyraz, karayel) özellikle kis aylarinda havayi sogutucu etki yaparlar. Güneyli rüzgarlarsa isitici etki yaparlar.
Ülkemizde aralik ayi sonu, Ocak ve Şubat aylarinda oldukça siddetli lodos rüzgarlari görülür. Istanbul'a denizden gelen bu rüzgar denizi kabartarak, deniz ulasimina ve denizcilere olumsuz etki yapar. Lodos Ege ve Akdenzide'de kis aylarinda siddetli eser. Yaz aylarinda ise genelde kuzeyli rüzgarlar hakimdir.
Ülkemiz rüzgar bakimindan oldukça sanslidir Çesme, Bandirma, Mersin, Sinop ve Bandirma'da rüzgarlar genelde durmadan eser. Dolayisiyla bu bölgelerde rüzgarin enerjisinden faydalaniriz. Ayrica Çesme uluslararasi yelken yarislarinin yapildigi dünyaca ünlü, bol rüzgarli parkurumuzdur.
|
| | | | | RÜZGAR | YÖNÜ | DERECE,DAKİKA | KERTE | | YILDIZ | Kuzey | 0 (360º) | 0 | | YILDIZ-POYRAZ | Kuzey - Kuzeydoğu | 22º,30' | 2 | | POYRAZ | Kuzeydoğu | 45º | 4 | | GÜNDOĞUSU - POYRAZ | Doğu - Kuzeydoğu | 67º,30' | 6 | | GÜNDOĞUSU | Doğu | 90º | 8 | | GÜNDOĞUSU - KEŞİŞLEME | Doğu - Güneydoğu | 112º,30' | 10 | | KEŞİŞLEME | Güneydoğu | 135º | 12 | | KIBLE - KEŞİŞLEME | Güney - Güneydoğu | 157º,30' | 14 | | KIBLE | Güney | 180º | 16 | | KIBLE - LODOS | Güney - Güneybatı | 202º,30' | 18 | | LODOS | Güneybatı | 225º | 20 | | BATI LODOS | Batı - Güneybatı | 247º,30' | 22 | | BATI | Batı | 270º | 24 | | BATI - KARAYEL | Batı - Kuzeybatı | 292º,30' | 26 | | KARAYEL | Kuzeybatı | 315º | 28 | | YILDIZ - KARAYEL | Kuzey - Kuzeybatı | 337º,30' | 30 |
| | | | | | | | | | | | | BOFOR NO | ADLANDIRMA | KARADAKİ DURUM | | 1 | Sakin | Dumanlar dikine yükselir. | | 2 | Hafif rüzgar | Dumanlar meyilli yükselir. | | 3 | Latif rüzgar | Rüzgar yüzde hissedilir. Yapraklar sallanır ve hışırdar. | | 4 | Mutadil rüzgar | Yapraklar ve bayraklar sallanır. Su yüzeylerinde kırışıklık olur. | | 5 | Fırışka rüzgar | Yapraklı küçük dallar sallanır. Durgun sularda dalgalar belirir. Rüzgar yürüyen insanları rahatsız eder. | | 6 | Kuvvetli rüzgar | Büyük dallar sallanır. Telgraf telleri ve saçaklar ses verir. Sularda köpüklü dalgalar belirir. Şemsiyeler güç kullanılır. | | 7 | Mutedil fırtına | Bütün ağaçlar sallanır. Rüzgara karşı güçlükle yürünür. | | 8 | Fırtına | Ağaçların ince dalları kırılır. Rüzgara karşı yürünemez. | | 9 | Kuvvetli fırtına | Bazı binalarda hasarlar olur. Baca kapakları sökülür. Kiremitler uçar. | | 10 | Büyük fırtına | Ağaçları kökünden söker. Binalarda büyük hasar oluşur. | | 11 | Bora | Yaptığı hasar çok geniştir. Karada pek rastlanmaz. | | 12 | Kasırga | Müthiş tahribat yapar. Ekvator bölgelerinde rastlanır. |
|
Bir fıkrayla bağlayalım konuyu ! Verdikçe veriyor :))))))))))
Adamın birine sayısaldan büyük ikramiye çıkıyor.Karısına bile söylemiyor sabaha karşı ikramiyeyi almak için Ankara'ya yola çıkıyor . Tam Elmadağ'a gelmişken bir telefon. Arayan kayınbiraderi -Nerdesin enişte ? -dışarıdayım hayırdır. -Çabuk eve gel - n'oldu ? çok mu acil - hemen gel ablam - yoksa hasta mı ? - yok sizlere ömür telefonu kapattıktan sonra Adam koltuğa yaslanıp demiş ki " Ey güzel Allah'ım, verdikçe veriyor, verdikçe veriyor
|